Тепачот во „Процес“ и прашањето за правдата

Циркусот на правдата го зазема својот простор и во главата „Тепачот“ во која сме повторно вовлечени суптилно и во мирен тон на случувањата на К., но сцената се поместува од „да се биде осуден“ во „да се гледа казнувањето“, каде што двајцата полицајци кои се најдоа присутни во неговиот дом како да беа повикани се поставени во физички субмисивна и потчинета положба во близина на неговата канцеларија – во просторијата за отпад, заедно со еден камшикувач кој ја извршува својата работна должност. Улогата на казнетиот кој претходно морал да подлежи на одреден вид на пресуда и улогата на тој што пресудува или казнува се елементи кои постојано менуваат облик под некое илузорно лице на правдата која не прави компромис со овие позиции, но покажува креативна смисла во начинот на кој тие ќе бидат изведени. Сцената ја открива човек кој што е облечен во кожен костум со што се издвојува и потенцира неговата функција, зрачејќи со телесна доминација. Доколку командантот во „Колонијата на казнетите“ имаше одело во текстил и крој кој изразуваше воена моќ, умствена сила и лидерство, овде имаме костум кој не е од висок ранг на ментални и амбициозни достигнувања, но е костим во кој самиот материјал е нешто што е непосредно дел и од човечката и од животинската анатомија.

Комуникацијата која се одвива помеѓу К, двајцата полицајци и тепачот ни дава до знаење дека овие полицајци, во оваа понизна ситуација со видливо наведната телесна положба (телесното го отелотворува менталното) се покорни и спремни да ја симнат претходната маска на спроведници на зборот на правдата, какви што К. ги запозна, во една нова очовечена, граѓанска природа, каде и тие подеднакво се во канџите на правдата која ја спроведуваат. Текот на комуникацијата започнува со зборовите „Господине К.! Ние сме овде тепани бидејќи Вие се пожаливте на истражниот судија за нас.“, каде што јасно ја изјавуваат неговата позиција која сега е издигната сосем доволно над нивната за да може да изврши обвинение и кон лицата кои претходно му соопштија дека „сепак, не е слободен човек“, а со самото тоа му се наложува да биде и послушен. Разговорот продолжува во насока каде Вилем го искажува товарот на неговата работа која не му вложува со материјален исход, додека Франц се крие позади Вилем од тепачот, кој ги пресекува со јасен исказ „нека не те наговорат со тоа што ти го велат, оваа казна е праведна и неизбежна“.

Прашањето за традицијата повторно се отвара како тип на оправдување и афирмација на оштетениот, за да би ја прифати штетата бидејќи „така се случувало низ годините“. Самиот звук на овој исказ како да е создаден од некоја поговорка (поговорка – мудрост, вистина). Кога на некаква штета (или во неговиот случај минорен криминал врзан со одземање и препродавање на личната облека) се додава маска на невиност како од овој тип „традиција“, ни се чини како да се олеснува сторениот прекршок, се намалува со секое толкување на самиот назив и значење на искористениот медиум под име традиција кој дури може и да дојде до позиција каде штетата би се избришала, и на крај, и не би постоела во свеста на оштетениот. И како систем на правда, во кој се негува една ваква традиција, се’ повеќе се приближува до корените на самиот човек со чии дланки свесно ги изменуваат принципите и конвенциите на внатрешниот човечки морален систем и го корумпираат на најсуптилен начин во подолга временска дистанца, каде што под ист покрив, под истотото закрило „традиција“ ќе можат да бидат оправдувани и посериозни штети и криминали, кои ќе бидат повторно избришани и нерегистрирани како такви од човековата меморија, а со тоа нема да биде возможно ни нивно спроведување под правдата.

Кафка ги потенцира и значењата „принцип“ и „правда“. Додека „принцип“ значи нешто што е субјективно, поводливо и прифатливо како правило (или вистина) со голема веројатност, правда значи нешто што е морално исправно, вистинито, точно, законито. Додека К. вели „јас само дејствував според принципите“, тој тргнува од позиција каде што во неговата ситуација (сцената со влегувањето во неговиот дом без дозвола за тоа) почувствувал внатрешен порив кој служел како водилка кон сликата за праведното, но сепак не е правда и не е постапка водена од правда. Принципот, како внатрешното субјективно чувство на исправност би можело да се смета како благо антагностички концепт на правдата, која е фиксна и обременета со сопствени морални закони кои ја докажуваат во физичка форма. Вилем ова го потенцира низ исказот каде што вели „…ништо немаше да се случи со нас, дури и ако тие откриеа што ние сме направиле. Можеш ли ова (што го направи) да го наречеш правда?“ што имплицира дека неговата субјективна морална вистинитост не е од голема важност во компарација со важноста на правдата, која пресудува според своите закони, а чим пресудува според своите закони, таа ја има моќта и да одреди која е моралната исправност според својата цел, па дури и да ги сокрие сопствените недостатоци доколку тоа е потребно за одржување на нејзиното понатамошно, традиционално владеење.

 

Ангела Рашковска